Sociaal ondernemerschap; koplopers in de nieuwe economie

De wereld waarin we ons bevinden is volop in beweging. We leven in een periode waarin steeds meer tegelijk verandert; door sterke bevolkingsgroei, globalisering en klimaatveranderingen komen we wereldwijd voor grote uitdagingen te staan.

Deze uitdagingen vragen om een andere kijk en leiden tot een andere manier van ondernemen, bijvoorbeeld in de vorm van sociaal ondernemen. Een sociale onderneming heeft als primaire doel een maatschappelijke missie: de sociaal ondernemer ziet een maatschappelijke vraagstuk en start een financieel zelfstandige onderneming om bij te dragen aan een oplossing voor dit vraagstuk. De ondernemer is vaak een creatieve en innovatieve burger, die door middel van ondernemerschap het bestaande systeem doorbreekt en daardoor verandering teweeg brengen.Wereldwijd ontstaan er bedrijven die vanuit deze visie de wereld mooier maken.

Waarom een sociale onderneming starten?

Het doel van een sociaal ondernemer is het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Maatschappelijke vraagstukken worden kansen en mogelijkheden voor een sociaal ondernemer.  Het gaat hierbij vaak om hardnekkige vraagstukken die niet eenvoudig door de overheid op te lossen zijn, denk aan jongeren die hun school vroegtijdig verlaten of het zuiniger en schoner omgaan met energie.Oftewel, terreinen die te maken hebben met welzijn, sociale welvaart en cohesie en ecologie.

Hoe werkt het dan?

De ondernemer start een sociale onderneming om het maatschappelijke vraagstuk dat hij of zij wil aanpakken, te verminderen door het verhandelen van een product of dienst. De geldelijke winst die ontstaat, wordt zoveel mogelijk gebruikt voor investeringen in de maatschappelijke missie en de beoogde maatschappelijke winst. Er wordt wel eens gedacht dat een sociale onderneming een onderdeel is van de overheid, maar dit is niet het geval. Ook is het geen goed doel of een vrijwilligersorganisatie, die vaak afhankelijk zijn van subsidies en donaties. Een sociale onderneming bevindt zich dan wel in het krachtenveld van de markt, de gemeenschap en de overheid, maar het is een op zichzelf staande ‘profit’ onderneming die financieel zelfstandig is en primair een maatschappelijke missie nastreeft.

Profit isn’t a purpose, it’s a result. To have purpose means the things we do are of real value to others – Simon Sinek

Voorbeelden sociaal ondernemerschap

  • Het aantal sociale ondernemingen neemt wereldwijd toe. Een internationaal voorbeeld is De Grameen Bank uit Bangladesh, ooit begonnen met het uitgeven van microkredieten aan armen, die tot dan toe geen toegang hadden tot geld. Inmiddels opereert De Grameen Bank internationaal en is het business model wereldwijd toegepast waardoor 200 miljoen arme mensen toegang tot financiële diensten hebben gekregen.
  • Ook nationaal stijgt het aantal sociale ondernemingen: denkaan Tony’sChocolonely en Dopper. Tony’sChocolonely koopt cacao rechtstreeks in bij boerencoöperaties in Ghana & Ivoorkust om een belangrijke stap te zetten richting 100% slaafvrije chocolade.
    Dopper is een sociale onderneming die doormiddel van duurzame designflessen voor drinkwater bewustwording wil creëren met betrekking tot de impact van plastic afval. Door de verkoop van de Dopper flessen wordt de toegang tot veilig drinkwater voor mensen over de wereld vergroot.
  • Daarnaast zijn er ook lokale voorbeelden van sociaal ondernemerschap te vinden. Zo is in Groningen Van Hulley gestart: een sociale onderneming waarbij oude overhemden tot boxershorts worden gemaakt door vrouwen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Door het maken van de boxershorts doen zij werkervaring op, behalen ze een MBO opleiding en vergroten op deze manier hun toekomstmogelijkheden. Daarnaast verminderen zij de productie in lagelonenlanden, waar de arbeidsomstandigheden vaak schrijnend zijn.

Verschil sociaal ondernemerschap en MVO

Er zijn steeds meer ‘traditionele’ bedrijven die ook maatschappelijke vraagstukken omarmen, maar deze behoren in veel gevallen tot maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Sociaal ondernemerschap onderscheidt zich van MVO doordat de maatschappelijke missie het primaire doel is, waarbij het bij traditionele bedrijven vaak gaat om alleen economische doelen (het behalen van een zo hoog mogelijke winst). Daarnaast kan er bij de traditionele bedrijven sprake zijn van ‘greenwashing’: als een traditioneel bedrijf een deel van haar winst aan een goed doel schenkt, hoeft dit niet te betekenen dat het bedrijf verder een goede manier van zaken doen hanteert. Denk aan een fabrikant van sigaretten, die een donatie zou doen aan het Longfonds.

Klinkt goed, wat kan ik doen?

Sociale ondernemingen hebben inmiddels bewezen dat ze economisch succesvol kunnen zijn, een grote impact hebben op de samenleving en veel werkgelegenheid creëren. Het zijn hierdoor de koplopers van de nieuwe economie. Het is onze gezamenlijke taak om onze aandacht te richten op sociaal ondernemen, bewuster te consumeren en vanuit waarden te gaan werken om zo, letterlijk en figuurlijk, op meerdere gebieden winst te creëren. Het is een trend dat steeds meer consumenten dit belangrijk vinden en hier naar handelen, bijvoorbeeld bij het doen van hun boodschappen.

Sociaal ondernemerschap in de sport

De bovengenoemde voorbeelden van sociale ondernemingen waren aanleiding voor mijn afstudeeronderzoek naar sociaal ondernemen in de sport. Hierbij ben ik op zoek gegaan naar sociale ondernemingen die actief zijn in de sport. De kracht van sport is al snel sociaal, in de zin dat het maatschappelijk meerwaarde creëert. Sociaal ondernemen in de sport heeft echter nog geen duidelijk positie in het sportbedrijfsleven en het aantal sociale ondernemingen in de sport is nog beperkt.Er is een spanningsveld tussen enerzijds MVO en sociaal ondernemerschap en anderzijds ook tussen sociaal ondernemerschap en commercieel ondernemerschap. Er bestaat veel begripsverwarring bij betrokkenen. Meer begrip en kennis is voorwaardelijk en essentieel om dit te overbruggen. Juist door sport en sociaal ondernemerschap te combineren, kan een krachtige combinatie ontstaan waarmee veel maatschappelijk waarde en impact gecreëerd kan worden. Hierbij is het vinden van een duurzaam (renderend) business model van sociaal ondernemingen in de sport nog een uitdaging. Verder onderzoek naar een geschikt business model kan een oplossing bieden voor bijvoorbeeld, nieuwe ondernemende spelers in het sportdomein, maar ook sportverenigingen en ander sportinstanties die nu nog afhankelijk zijn van (lokale) overheid of onzekere geldstromen, zoals sponsorgelden.

 

 Over mij (Ilse Boersma)

Het afstudeeronderzoek van mijn opleiding Sport, Gezondheid & Management (sinds september 2017 Sportkunde) aan het Instituut voor Sportstudies aan de Hanzehogeschool in Groningen ging over sociaal ondernemen in de sport. Dit onderzoek was verkennend van aard. Wat zijn dit voor ondernemingen en wat kenmerkt deze ondernemingen tot een sociaal onderneming?  Hierbij zijn diverse sociale ondernemingen in de sport en experts op dit gebied ondervraagd en bevindingen worden genoemd in het artikel. Het onderzoek zorgt voor vele vragen en nodigt uit tot verdere verkenning van het thema sociaal ondernemerschap in de sport.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmail

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *